วัยรุ่นเป็นวัยที่กำลังค้นหาตัวเอง อยากรู้ว่าตัวเองชอบทำอะไร จะเลือกอาชีพอะไรในอนาคต รวมถึงการค้นหาลักษณะเฉพาะตัว (Identity) ของตัวเองด้วย โดยเฉพาะน้อง ๆ วัยรุ่นชั้นมัธยมปลายเป็นช่วงที่ต้องเลือกว่าจะเดินต่อเส้นทางไหน หากเรียนต่อมหาวิทยาลัยก็ต้องเลือกคณะตอนสอบเข้า อาจมีบางคนรู้ตัวแล้วว่าอยากเรียนคณะอะไร แต่บางคนก็ยังไม่รู้

 

ทั้งนี้ทั้งนั้น เราอาจไม่จำเป็นต้องรู้ตั้งแต่แรกก็ได้ว่าเราอยากเรียนอะไร เพราะการค้นหาตัวตนนั้นเป็นกระบวนการที่เกิดและเปลี่ยนแปลงได้ตามทฤษฎีของเจมส์ มาร์เซีย ที่จะนำมาเล่าในบทความนี้ค่ะ

 

เจมส์ มาร์เซีย คือนักจิตวิทยาที่คิดค้นทฤษฎีการสร้างตัวตนของวัยรุ่น โดยแบ่งออกเป็น 4 กลุ่มด้วยกันตามตารางข้างล่างนี้

 

กลุ่มที่ 1 คือ กลุ่มที่ยังไม่ได้มีการสำรวจตัวเอง ยังไม่ได้ทดลองดูว่าตัวเองชอบอะไร และก็ยังไม่ได้ตกลงเลือกว่าตัวเองอยากทำอะไรในอนาคต กลุ่มนี้จึงมีลักษณะสับสนในตัวเอง (Identity diffusion) ไม่มีแรงจูงใจที่จะเริ่มแสวงหาอาชีพที่ชอบ

ในขณะเดียวกัน สำหรับวัยรุ่นที่ยังไม่ได้ตกลงว่าตัวเองอยากเลือกทำอะไร แต่มีการพยายามค้นหาตัวเองมากขึ้น เช่น อาจจะไปพูดคุยกับผู้ใหญ่ที่ทำอาชีพที่สนใจ ทำงานพิเศษเกี่ยวกับสายงานนั้นเพื่อเพิ่มประสบการณ์ ไปเข้าค่ายคณะต่าง ๆ ที่จัดขึ้นโดยมหาวิทยาลัย ฯลฯ ถ้ารู้ตัวว่าเป็นเด็กกลุ่มนี้ แสดงว่าน้อง ๆ มีการสำรวจตัวเองมาก จึงจัดอยู่ในกลุ่มที่ 2

 

กลุ่มที่ 2 หรือการทดลองเลือกตัวตน (Identity moratorium) ถึงแม้ว่าน้อง ๆ จะยังไม่ได้ตกลงเลือกว่าจะเรียนอะไร แต่พยายามที่จะค้นคว้าหาข้อมูลเพื่อประกอบการตัดสินใจในการเลือกซึ่งถือว่าเป็นเรื่องที่ดี แม้ว่าท้ายที่สุดอาจพบว่าอาชีพที่ได้สำรวจมานั้นไม่ใช่สิ่งที่อยากทำ ก็ยังมีเวลาไปค้นหาอาชีพอื่นต่อได้

 

กลุ่มที่ 3 คือการเลือกตัวตนไปก่อน (Identity foreclosure) หมายถึงน้อง ๆ ที่เลือกอาชีพไปก่อน โดยไม่ได้ลองดูสายอาชีพอื่น มักเกิดขึ้นในวัยรุ่นที่มีผู้ปกครองที่ทำงานในสายอาชีพอื่นมาหลายรุ่น เช่น คุณพ่อและคุณปู่เป็นทนายความ ทำให้อยากเรียนกฎหมายเหมือนกับท่าน หรือ ที่บ้านทำธุรกิจครอบครัวที่ส่งต่อมาหลายรุ่น ทำให้ถูกคาดหวังว่าจะต้องสานต่อธุรกิจนั้น

 

มองผิวเผินอาจดูเหมือนว่าวัยรุ่นในกลุ่มนี้ได้ค้นพบตัวเองแล้ว แต่การปิดประตูอาชีพอื่นโดยยังไม่ได้ทดลองว่าสิ่งที่เลือกนั้นเป็นอย่างไร อาจทำให้เกิดปัญหาภายหลังได้ ยกตัวอย่างเช่น บางคนที่คิดว่าตัวเองชอบอาชีพแพทย์ แต่พอไปเรียนในมหาวิทยาลัยแล้วเพิ่งรู้ตัวว่าตัวเองกลัวเลือด ไม่มีความสุขกับการเรียนวิชากายวิภาคศาสตร์ ไม่ชอบคุยกับคนไข้ การจะเปลี่ยนคณะระหว่างเรียนมหาวิทยาลัยนั้นอาจจะยาก บางคนอาจทนเรียนให้จบและสุดท้ายก็ไปทำอาชีพอื่นแทน

 

กลุ่มสุดท้าย คือการค้นพบตัวตน (Identity achievement) เป็นกลุ่มที่มีหลังจากมีการสำรวจตัวเองหลากหลายขั้นตอน ทดลองมาหลายอย่าง และสุดท้ายตกลงตั้งใจทำในอาชีพนั้น เช่น วัยรุ่นที่อยากเป็นนักเขียนอาจเริ่มจากการอ่านหนังสือหลายเล่มทำให้เกิดเป็นแรงบันดาลใจ จากนั้นก็ไปเรียนพิเศษเรื่องการเขียนเพิ่มเติม เข้าประกวดการแข่งขันเกี่ยวกับงานเขียนต่าง ๆ พูดคุยกับนักเขียนรุ่นพี่ ไปฝึกงานที่สำนักพิมพ์ทำให้มั่นใจว่าชอบอาชีพนี้จริง ๆ จึงตั้งใจว่าจะสอบเข้ามหาวิทยาลัยคณะที่เกี่ยวข้อง

 

แน่นอนว่ากลุ่มนี้เป็นกลุ่มที่ใคร ๆ ก็ใฝ่ฝันเพราะได้ค้นพบตัวตนของตัวเอง แต่อยากจะให้กำลังใจว่า ... ถึงแม้ว่าเราจะยังไม่เจออาชีพที่ใช่ในตอนนี้ ถ้าหากเรามีความมุ่งมั่นที่จะสำรวจตัวเอง ค้นคว้าหาข้อมูลมาประกอบการตัดสินใจก็จะทำให้เราเข้าใจตัวเองมากขึ้นและสักวันเราจะเจออาชีพที่ใช่ในอนาคตแน่นอนค่ะ

ความคิดเห็นของเพื่อนๆ (0)

บทความที่น่าสนใจ

ฮีโร่เดือนนี้

ยกเลิก
ตกลง
เรามีการเก็บข้อมูลของคุณเกี่ยวกับการเข้าชมหน้าเว็บไซต์ (คุ้กกี้) เพื่อนำข้อมูลไปปรับปรุงและสามารถสร้างประสบการณ์ที่ดียิ่งขึ้นเมื่อคุณกลับเข้ามาใช้งานเว็บไซต์ของเราในครั้งต่อ ๆ ไป หากคุณใช้งานเว็บไซต์ของเราต่อถือว่ายินยอมให้มีการใช้งานคุ้กกี้ เรียนรู้เพิ่มเติมที่นี่
ยอมรับและปิดหน้าต่างนี้